Tiếng còi mãn cuộc vang lên, Vương Tư Vũ bị truất quyền thi đấu vì hai lỗi phản tinh thần thể thao, bóng rổ nữ Trung Quốc thua Hàn Quốc ở bán kết. Chướng mắt hơn là ném ba điểm 13 quả trượt cả 13, Trương Tử Vũ ném 11 trúng 10 ghi 22 điểm, rebound áp đảo 52-31, vậy mà vẫn không thắng.
Ngày 27/9 đội về nước, không có hoa và tiếng vỗ tay, chờ đợi HLV và cầu thủ là một bản báo cáo tổng kết tự tay viết. Sau Olympic Paris đội giải tán tại chỗ, lần này thì không. Kết quả này bản thân nó không phải bất ngờ nhất, điều thực sự khiến người ta dõi theo đến cùng là những quân bài trong tay HLV và cách chơi trong hai năm tới.
Trước giải, dư luận bàn tán về việc thay HLV, tiếng nói không nhỏ. Ngày 13/9 Hiệp hội Bóng rổ đã đưa ra phản hồi, Cung Lỗ Minh tiếp tục đảm nhận vị trí HLV trưởng, nhiệm kỳ đến hết Olympic Los Angeles 2028. HLV trưởng đội tuyển quốc gia gắn với trọn một chu kỳ bốn năm, không thay người dựa trên thành tích giai đoạn của một giải lớn. Khi Cung Lỗ Minh tiếp quản đầu năm 2025 đã là thế khó chuyển giao thế hệ: thất bại ở Paris, các trụ cột dần rút lui vì tuổi tác và chấn thương, lớp trẻ chưa thể tự gánh vác các trận quốc tế cường độ cao. Sau trận ông nói: "Ở giai đoạn hiện tại, con người và kỹ thuật của chúng tôi vẫn còn khiếm khuyết, nhưng một trận không nói lên tất cả, chúng tôi sẽ tổng kết." Câu này không hề nhẹ.
Tại World Cup Berlin, 12 người đá 5 trận, gần như chỉ Hàn Húc và Dương Thư Dư đã đóng góp gần một nửa số điểm của toàn đội. Dương Thư Dư chơi 165 phút, Hàn Húc 149 phút. Toàn đội mất bóng tổng cộng 95 lần, số kiến tạo của các cầu thủ còn lại nhìn chung thấp, không tạo được thế tấn công nhiều mũi. Tuyến ngoài gặp đội yếu thì bình thường, gặp đội mạnh thì tịt ngòi. Bán kết Asiad cũng cùng vấn đề: ba điểm 13 trượt 13. Khi tuyến ngoài mất chính xác hoàn toàn, ưu thế dưới rổ mạnh đến đâu cũng không mang về được trận thắng. Những điểm yếu này không phải mới xuất hiện, chỉ là thời gian không cho đội nữ kịp tổng kết và cải thiện.
Nhìn lại quá khứ, đội bóng rổ nữ Trung Quốc từng khiến người ta sục sôi nhờ lối chơi tập thể, những cú ném quyết định từ ngoài và sự phối hợp trong ngoài. Giờ đây tấn công tập trung cao độ, tuyến hậu vệ tổ chức gặp khó, tuyến ngoài thiếu ổn định, hiệu quả phối hợp trong ngoài không cao. Trong danh sách 12 người, những cầu thủ trên 25 tuổi chiếm hơn một nửa. Hai năm nữa ở Los Angeles, những cầu thủ lớn tuổi này có theo kịp nhịp độ nhanh của thế giới hay không, đây không phải chuyện cảm xúc mà là vấn đề cơ cấu danh sách. Thời gian còn lại của Cung Lỗ Minh không chỉ là trau chuốt chiến thuật, mà còn là sắp xếp lại cơ cấu nhân sự.
Lần này Vương Tư Vũ đã nghiến răng chịu đựng. Trước World Cup, trong đợt tập huấn cô bị chấn thương mắt cá sưng nặng, vẫn hoàn thành lịch thi đấu. Sau World Cup lẽ ra được nghỉ ngơi, nhưng Lý Duyên lại chấn thương không thể thi đấu; ở Asian Cup và Asiad, tuyến hậu vệ trông vào Vương Tư Vũ, Trương Mạn Mạn và Trần Ngọc Tiệp, Trần Ngọc Tiệp cũng chấn thương, cuối cùng chủ yếu là Vương Tư Vũ và Trương Mạn Mạn gánh vác. Trương Mạn Mạn khó thực hiện và điều phối chiến thuật, tấn công rối tung, Cung Lỗ Minh đành để Vương Tư Vũ mang chấn thương tiếp tục thi đấu. Tấm huy chương đồng không dễ dàng, không có cô có lẽ ngay cả đồng cũng không giành được. Hai lỗi phản tinh thần thể thao bị truất quyền cuối trận bán kết chính là hình ảnh thu nhỏ của sự kiệt sức.
Thời gian ra sân của Trương Tử Vũ được tính đến từng giây. Cao 2m26, nặng hơn 150 kg, ở trên sân lâu thì tiêu hao thể lực và nguy cơ chấn thương đều lớn, thời gian hiệu quả được kiểm soát dưới 20 phút. Đấu trường châu Á đã chứng minh: gặp Mông Cổ ném 12 trúng 10, 20 điểm 9 rebound 2 block; gặp Hàn Quốc ném 11 trúng 10, 22 điểm 7 rebound. Cầu thủ phòng ngự nhảy lên cũng không với tới. Mùa giải mới cô ở lại trong nước, trở về đội nữ Sơn Đông, bước vào mùa WCBA trọn vẹn đầu tiên, bên cạnh có Địch Nhược Vân, Vương Lệ Lệ, Hoàng Linh Quyên. Trong bộ khung nòng cốt chỉ có cô ở lại.
5 người khác chọn ra đi, làn sóng xuất ngoại đã đến. Mùa trước Hàn Húc sang WNBL chơi cho Perth Lynx, 14 trận mùa giải chính thức trung bình 15 điểm 7 rebound, là Cầu thủ phòng ngự xuất sắc nhất năm, trở thành cầu thủ đầu tiên trong lịch sử bóng rổ nữ Trung Quốc góp mặt ở chung kết WNBL. Sau đó cô trở lại WNBA với New York Liberty, mùa này 27 trận chính thức trung bình 12,5 phút. Mùa tới cô không gia hạn với Perth Lynx mà chuyển sang Geelong Venom. 4 đội WNBL đã chìa cành ô liu, HLV trưởng Geelong Venom đánh giá: "Hàn Húc cao 2m11 là một trong những cầu thủ nội tuyến có sức chi phối lớn nhất bóng rổ thế giới, chiều cao và kinh nghiệm thi đấu của cô sẽ nâng cao hơn nữa thực lực của đội."
Dương Thư Dư cũng ra đi. Sau khi đội nữ Quảng Đông dừng bước ngay vòng một playoff, cô sang WNBL1 thi đấu cho Melbourne Tigers để rèn luyện, sau đó ký hợp đồng với Sydney Flames thuộc hạng nhất WNBL, hợp đồng một năm, mùa tới vắng mặt tại WCBA. Mục tiêu rõ ràng: đi theo con đường của Hàn Húc, lấy WNBL làm bàn đạp để tiến tới WNBA. Cô từng giành chức vô địch WCBA và MVP chung kết, cũng từng bật khóc trên sân khi dừng bước ở tứ kết playoff. Đã chứng minh bản thân trong nước, nhưng cô không chọn sự thoải mái và lương cao. Cô có thể chơi từ vị trí 1 đến 3, cầm bóng đột phá, dừng bóng ném tầm trung, kéo giãn không gian từ ngoài. Nếu có thể gánh vai hậu vệ chủ lực ở giải đấu cao hơn, xử lý bóng ổn định dưới áp lực pressing, thì khi trở về mới thực sự là trụ cột.
Vương Tư Vũ 31 tuổi ký hợp đồng với Southside Flyers của Melbourne, lần đầu tiên ra nước ngoài thi đấu. Hơn mười năm chinh chiến trong nước, qua Sơn Đông, Bát Nhất, Tân Cương, Tứ Xuyên, ba lần vô địch WCBA, 5 lần dự All-Star, hai lần là vua cướp bóng. Bán kết World Cup 2022, cú ném phạt cuối trận định đoạt chiến thắng trước Australia; chung kết Asian Cup 2023 ghi 17 điểm 6 rebound 4 kiến tạo; cú lên rổ quyết định ở chung kết Asiad. Năm 2022 cô nhận lời mời của Minnesota Lynx nhưng không đi vì chấn thương và chuẩn bị cho đội tuyển. Bốn năm sau, cô đã thực hiện được nguyện vọng ra nước ngoài. Cạnh tranh vị trí hậu vệ ở Australia và WNBA khốc liệt nhất, 31 tuổi vẫn ký được hợp đồng, thực lực đã rõ ràng.
Lý Nguyệt Nhữ tiếp tục ở lại Dallas Wings tại WNBA. Mùa này Wings vào playoff, nhưng mùa trước Lý Nguyệt Nhữ vắng mặt phần lớn các trận vì chấn thương, mùa này chấn thương vẫn luôn đeo bám, cộng thêm thói quen dùng người của HLV trưởng, thời gian ra sân dao động, có trận thậm chí không được vào sân. Cô vẫn chọn ở lại nước ngoài rèn luyện. World Cup và Asiad lần này không thấy cô, hy vọng ở các giải quốc tế lớn sắp tới sẽ lại thấy bóng dáng cô trong màu áo đội tuyển.
Tiền phong 21 tuổi Đặng Vũ Đình được bổ sung phút chót trước Asiad, tưởng có thể thể hiện tài năng, cuối cùng không đạt yêu cầu của ban huấn luyện, không có thời gian ra sân ở các trận then chốt. Cao 1m88, lối chơi kiểu Âu Mỹ, thiên về phong cách nam, từ trường trung học Nhã Lễ thi đỗ Đại học Thanh Hoa, rồi bỏ học để theo đuổi giấc mơ bóng rổ ở NCAA, lần lượt khoác áo Auburn và Baylor. Tại Baylor ra sân 33 trận, trung bình 16 phút, tháng 11/2025 có trận ném 6 trúng 5 ghi 12 điểm, giúp đội thắng ở giây cuối, được chọn là cầu thủ xuất sắc nhất trận. Đột phá sắc bén, dưới áp lực cao vẫn có thể ghi điểm, chơi được từ vị trí 1 đến 3. Tháng 4 năm nay cô được gọi vào đội tập trung, vị trí chiến thuật trong đội vẫn cần được nâng cao. Mùa tới cô tiếp tục thi đấu tại NCAA.
Bản báo cáo tổng kết vẫn phải viết, nhưng điều then chốt không phải chất đống số liệu mà là nhìn rõ những khiếm khuyết mang tính cơ cấu đằng sau số liệu: khả năng tổ chức của tuyến hậu vệ, sự ổn định trong ném xa, hiệu quả phối hợp trong ngoài, và tốc độ chuyển giao thế hệ. Còn hai năm nữa đến Los Angeles, chu kỳ này của Cung Lỗ Minh đã qua một nửa. Làn sóng xuất ngoại là điều tốt, ít nhất có người chủ động tìm kiếm cường độ. Việc bóng rổ nữ Trung Quốc cần làm là ghép những người đã chịu được áp lực ở nước ngoài lại thành một đội có thể đánh những trận khó.
Huy chương đồng không phải là điểm kết thúc, cũng không phải tấm màn che xấu hổ. Đến giải quốc tế lớn tiếp theo gặp lại đội mạnh, nếu tuyến ngoài vẫn là 13 trượt 13, thì nội tuyến mạnh đến đâu cũng vô ích. Làn sóng xuất ngoại này mang về được mấy người thực sự gánh vác được, hãy chờ xem khi giải đấu khởi tranh. Bạn nghĩ ai là người nên ở nước ngoài thêm hai năm nhất?
