Bob Pettit, người qua đời tuần trước.
MVP mùa chính đầu tiên trong lịch sử.
Người khiến Chúa nhẫn Russell nuốt trận thua chung kết duy nhất trong sự nghiệp — đó là năm 1959.
Tiền phong chính mang tính biểu tượng đầu tiên trong lịch sử NBA.
Bậc thầy ghi điểm từ rebound tấn công đầu tiên.
Cầu thủ được yêu nhất thời ấy.
Pettit sinh năm 1932 ở Louisiana, thời đại học đá trung phong. Năm 1954 tốt nghiệp đại học, trong ngân hàng chỉ còn 100 đô la tiền gửi, anh ký với Milwaukee Hawks hợp đồng lương năm 11.000. Một năm sau Milwaukee Hawks trở thành St. Louis Hawks.
Anh cao 206 cm, thanh lịch dài dong, chạy nhẹ, bước đẹp, có một tay ném tầm trung xa tinh tế, có thể mặt rổ đột phá như một hậu vệ.
Nhưng với anh, NBA quá thô bạo. Ở đại học, anh đá vị trí trung phong, chủ yếu nhận bóng quay lưng; nhưng ở NBA, anh bị đấm đá, không biết đặt tay vào đâu.
Thế là anh bắt đầu hoạt động nhiều hơn ở vòng ngoài, xa rổ, dùng sự nhanh nhẹn và cú ném để đánh bại đối thủ. Những người khổng lồ nặng nề của NBA không theo kịp tốc độ của anh. Nhiều năm sau, anh nói thế này:
"Phần nổi bật nhất trong kỹ thuật của tôi là rebound tấn công; mỗi trận tôi có thể ghi 8 đến 12 điểm nhờ đá bồi từ rebound tấn công; rồi tôi ghi 8 đến 10 điểm trên vạch ném phạt; như vậy, tôi ném thêm vài quả nhảy là đã coi như đá một trận tốt rồi!"
— Nghe có giống câu Jordan gọi là "mỗi hiệp tôi ném trúng ba quả, thêm hai quả phạt, mỗi trận là được 30 điểm" không?
Năm thứ hai, mùa 1955-56, trong 39 phút trung bình mỗi trận Pettit ghi 25,7 điểm và 16,2 rebound, trở thành vua ghi điểm. Năm ấy NBA quyết định lập một giải thưởng, cầu thủ giá trị nhất tức MVP (Most Valuable Player), để biểu dương cầu thủ hay nhất mùa chính. Pettit trở thành MVP đầu tiên trong lịch sử NBA.
Việc quan trọng nhất anh làm trong năm đó:
Playoff 1956, trận sống còn Hawks gặp Lakers. Pettit nổ 41 điểm. Ở phía đối diện, bá vương già của NBA, người từng năm lần vô địch trong sáu năm, George Mikan, được 12 điểm.
Sau trận này, Mikan chính thức giải nghệ.
Pettit kể như đã tiễn một thời đại của NBA.
Năm sau nữa, chung kết 1957, Pettit dẫn St. Louis Hawks đấu Boston Celtics.
Trận đầu Pettit 37 điểm đè 36 điểm của Sharman, Hawks thắng trong hiệp phụ, 125-123. Celtics gỡ lại trận hai.
Trận ba đá quá thảm khốc. Russell căng cơ lưng, trán Pettit sưng tím, Hồng y Auerbach còn tặng chủ đội Hawks là Kerner một cú đấm, bị phạt 300 đô la. Pettit bị Russell ghìm xuống 9/33, nhưng những quả phạt cuối trận khóa chiến thắng.
Trận bốn Pettit 33 điểm 16 rebound. Bên Celtics, Cousy 31 điểm, Russell 17 điểm 20 rebound, Sharman 24 điểm, hai bên hòa 2-2.
Trận năm Pettit 33 điểm, nhưng Russell 14 điểm 23 rebound, Celtics thắng cách 15 điểm, dẫn 3-2. Trận sáu Pettit được 32 điểm 23 rebound, đè 17 điểm 23 rebound của Russell và 28 điểm 14 rebound của Heinsohn. Hòa 3-3.
Trận bảy, Boston Garden, hai bên đánh cứng hai hiệp phụ. Pettit chơi 56 phút, 39 điểm 19 rebound. Cả trận, hai bên thay nhau dẫn 38 lần, hòa 28 lần. Hiệp phụ thứ hai, Roskotov ném phạt trúng, Celtics dẫn 125-123. Khi ấy huấn luyện viên kiêm cầu thủ của Hawks, Kền kền Hannum, thiết kế một chiến thuật và tự mình thực hiện: chuyền dài xuyên sân đánh bảng, để Pettit đá bồi. Quả bóng này gần như không thể hoàn thành — và quả thực không hoàn thành.
Kết quả Celtics giành chức vô địch đầu tiên trong lịch sử đội. Russell bắt đầu hành trình Chúa nhẫn.
Pettit bại trận.
Năm sau, lại là hai đội này ở chung kết. Hai trận đầu hai bên hòa 1-1 — trận đầu Pettit 30 điểm 19 rebound.
Trận ba, hiệp một hai bên hòa 49. Hiệp ba Russell chấn thương rời sân, Hawks nhờ đó thắng trận: Pettit 32 điểm 19 rebound. Trận bốn Cousy cả trận chỉ nghỉ 1 phút, ghi 22 điểm, dẫn đội thắng, hòa 2-2.
Trận bốn, người khổng lồ 22 tuổi Chamberlain vừa tốt nghiệp Đại học Kansas đến sân xem:
Đó hẳn là lần đầu Russell và Chamberlain gặp nhau.
Trận năm Pettit được ném phạt 22 lần, đánh đến mức hai tiền phong đá chính của Celtics bị đuổi, Hawks thắng 102-100, dẫn 3-2.
Trận sáu, St. Louis. Russell cố ra sân dù mang thương, nhưng chỉ tập tễnh chơi được 20 phút. Cousy bị Slater Martin khóa chết. Ramsey cũng bị ghìm. Pettit thì đứng ra.
Pettit xưa nay bị người ta cho là có nhân cách phân liệt. Ngoài sân, anh nhút nhát dịu dàng; trên sân, anh dũng mãnh dứt khoát.
Ba hiệp đầu hai bên đánh đến 72-71. Hiệp bốn Hawks đã cạn lương thực: Hagan đã bị đuổi, Martin căn bản ném không trúng, Macauley mang 5 lỗi và cả trận ném 0/3. Chỉ còn Pettit.
21 điểm cuối cùng của Hawks ở hiệp bốn, Pettit ghi 19. Cuối cùng anh lấy điểm thứ 50 cá nhân của cả trận, đưa Hawks dẫn 110-107, chỉ để lại cho Celtics 16 giây.
Trận đấu kết thúc. Hawks thắng 110-109, lấy chức vô địch năm 1958 với tỷ số 4-2.
50 điểm một trận chung kết của Pettit lập kỷ lục thời ấy. Sau trận anh mệt đến mức ngồi trong phòng thay đồ, trước ống kính các phóng viên, đầu cũng không ngẩng lên nổi — đương nhiên, cũng có phóng viên tin rằng đó là vì sự nhút nhát ngoài sân của Pettit lại phát tác.
Từ đó về sau, 1959-1966, Celtics sẽ hoàn thành tám lần liên tiếp vô địch. Russell từ đó không còn thua trận chung kết nào.
Chức vô địch năm 1958 là lần duy nhất Russell và triều đại Celtics của ông thua chung kết — chính là thua Pettit và đội Hawks của anh.
Đại khái đó chính là Pettit.
206 cm, dài dong tuấn tú.
Từng đứng trung phong, nhưng thích ra ngoài ném nhảy hơn, trên thực tế trở thành tiền phong chính ngôi sao đầu tiên.
Sở trường là rebound tấn công và cảm giác tay chính xác.
Anh có lẽ là thế hệ cưng của trọng tài đầu tiên. Anh tướng mạo tuấn tú, dịu dàng khiêm nhường, nên trọng tài đều thích phong thái quý ông của anh.
Tương truyền có lần Tom Heinsohn bị thổi lỗi với Pettit, tự thấy không phục, đến càm ràm với Pettit; trọng tài gầm lên với ông:
"Im miệng! Không được làm phiền ngài Pettit!"
Nhưng Pettit không ỷ sủng mà kiêu. Anh là người tốt.
Draft năm 1960, tân binh số 6 Lenny Wilkens đến St. Louis Hawks: anh vốn tưởng mình là một người da đen, chắc sẽ bị bắt nạt; không ngờ Pettit dễ gần, chăm sóc anh hết mực. Chẳng bao lâu Wilkens đã quen NBA, trở thành người tổ chức đáng tin của St. Louis Hawks — về sau Wilkens với tư cách cầu thủ vào top 50 NBA, với tư cách huấn luyện viên thành huấn luyện viên đầu tiên của NBA cán mốc nghìn trận thắng. Ông luôn nói rất biết ơn Pettit.
Một câu chuyện cuối.
Sau khi Pettit ký với Hawks, đồng đội Alex Kền kền Hannum — chính là người về sau ép Chamberlain từ bỏ ngôi vua ghi điểm, "không thì chúng ta ra ngoài đánh nhau" — cùng Harrison và Share, cùng về quê Pettit ở Baton Rouge, Louisiana chơi, rồi dính vào một vụ ẩu đả.
Người giữ trị an của bang vào quán, rút đồ chĩa vào đầu Kền kền. Kền kền nói:
"Này, anh có biết Bob Pettit là ai không? Tôi là đồng đội của anh ấy."
Phía đối diện lập tức đổi sắc mặt: "Sao không nói sớm, anh bạn! Không có chuyện gì rồi!"
Cả đời Kền kền từng lấy từ tay Russell hai chiếc nhẫn (1958 và 1967), đến Chamberlain cũng dám đối đầu, chỉ riêng với Pettit thì tâm phục.